Regels rondom uitvaarten – wat kan er nog wel?

Afstand tijdens de begrafenis

U weet inmiddels wel dat onze wereld op zijn kop staat door de coronacrisis. We mogen geen handen meer schudden, moeten minimaal 1,5 meter afstand houden en zoveel mogelijk binnen blijven. Bovendien niet meer dan 3 mensen op bezoek ontvangen. Iedereen en alle bedrijven hebben er last van; de een wat meer dan de ander.

Grafmonumenten en grafkunst

Ook ik als grafkunstenaar heb de nodige maatregelen moeten nemen waardoor ik geïnteresseerden veilig en volgens de Corona richtlijnen kan ontvangen. Naast het naleven hiervan biedt een plexiglas scherm boven de bespreektafel extra bescherming. Het ontwerpen van grafmonumenten en grafkunst kunnen dus doorgaan, zij het iets aangepast. Maar hoe is dat bij uitvaarten? Welke regels en richtlijnen zijn er voor hen? En is een mooie uitvaart nu nog wel mogelijk?

Uitvaarten en begrafenissen

Levenstradities veranderen niet zo maar: en één van de allerbelangrijkste tradities is wel om op een gepaste manier afscheid te nemen van een dierbare of geliefde met een mooie sfeervolle uitvaart. Hoe organiseer je zoiets momenteel?

Aangepaste richtlijnen voor uitvaarten

Vanaf 23 maart zijn bijeenkomsten met meer dan drie personen niet meer toegestaan. Het is een belangrijke richtlijn om het coronavirus te bestrijden.  Een uitvaart met 3 personen zou echter zo onmenselijk zijn dat er voor de uitvaartbranche een uitzondering geldt.  Het is nu ook weer niet zo dat een onbeperkt aantal mensen een uitvaart mag bijwonen.

Maximaal 30

Maar ondanks dat moeten begrafenissen of crematies behóórlijk worden aangepast. Vanwege Corona mogen er nu nog maar maximaal dertig mensen op een begrafenis of crematie komen. Maar het is letterlijk een afstandelijke bedoening geworden: 1,5 meter afstand houden en geen handen schudden. Ook is het vertrouwde kopje koffie met cake geschrapt.

Het leidt ook tot rare situaties: mensen komen met zijn vieren in één auto, en vervolgens moet de uitvaartverzorger hen manen toch vooral 1,5 meter afstand van elkaar te houden…

Buiten moeten wachten

Vanwege de maatregelen zal de uitvaartverzorger proberen de uitvaart zoveel als kan via de telefoon te regelen. Als het lichaam van de overledene opgehaald thuis moet worden mogen er slechts 3 mensen bij aanwezig zijn, met een afstand van minimaal 1,5 meter. De uitvaartverzorger gaat niet eerder naar binnen dan wanneer de overige mensen uit de woning zijn. Zij worden vriendelijk gevraagd buiten of in de auto te wachten.

Rouwen en niet mogen troosten

Dat is misschien nog wel het aller moeilijkste aan de nieuwe situatie: iemand die je dierbaar is verdriet zien hebben en deze niet mogen troosten. Geen arm om iemand heen kunnen slaan, geen hand mogen leggen op iemands schouder. Al die kleine intieme gebaren van liefde en troost om het verdriet om verlies wat te verzachten. Het mag nu helaas allemaal niet. Voor zowel nabestaanden als uitvaartverzorgers voelt het koud, tegennatuurlijk en soms hartverscheurend om afstand te moeten bewaren. Eigenlijk is het niet te doen.

Teleurstelling alom

Het is voor veel nabestaanden bijzonder teleurstellend hoe het nu gaat: zo totaal anders als gewend en verwacht. Ook voor de uitvaartverzorgers zelf is het een omgekeerde wereld die niet went.

Het voelt vreemd om families en nabestaanden weg te moeten laten gaan zonder het troostende kopje koffie of thee. Gastvrijheid en persoonlijk bijstaan van nabestaanden kan nu gewoon niet. Telefonisch verdriet delen is toch heel anders dan persoonlijk contact.

Vanaf een afstand meekijken

Omdat slecht 30 mensen bij de uitvaart mogen komen beperkt zich dat meestal tot de naaste familie. In de praktijk is er nu geen plaats voor de overige vrienden en nabestaanden. Ondanks het begrip voor de coronaregels is het uitermate pijnlijk en teleurstellend.

Natuurlijk helpen nieuwe technologieën zoals Skype die de mogelijkheid geven aan mensen om van een afstand live mee te kunnen kijken. Ook het plaatsen van de opnames op Youtube geeft nabestaanden de mogelijkheid om de uitvaart later terug te zien. Het is meestal is een gratis service van de uitvaartorganisatie of uitvaartcentrum.

Toch nog een bijzondere uitvaart?

De mogelijkheden zijn beperkt, maar desondanks blijft het altijd mogelijk om een bijzondere en  persoonlijke uitvaart samen te stellen in nauw (telefonisch of skype) overleg met de nabestaanden. Dat vereist een creatieve en vindingrijke uitvaartverzorger die binnen de beperkte mogelijkheden toch nog een mooie en persoonlijke uitvaart weet te organiseren.

Met de auto

U kunt nog steeds bij begrafenis of uitvaart bijwonen, maar meestal zal dat alleen op een afstand kunnen. In sommige gevallen organiseren uitvaartondernemers een drive-thru waarbij nabestaanden met de auto langs de kist rijden om afscheid te nemen. Echt een gelukkige oplossing lijkt ons dat niet.

Later opnieuw herdenken?

De meeste uitvaartorganisaties bieden ook aan om na de corona tijd de uitvaart nog een dunnetjes over te doen. Maar een herdenking achteraf voelt toch anders. Bovendien weet niemand weet op dit moment nog wanneer dat mogelijk zal zijn.

Jeroen Stok

Dit artikel werd geschreven door Jeroen Stok, kunstenaar van RVS beelden en kunstwerken in opdracht die ook persoonlijke grafkunstmonumenten ontwerpt en uitvoert. 

Memorabel Afscheidsmonumenten – Jeroen Stok

Moezelstraat 72

8226LB Lelystad

06-49 351 338